Από την Επιστημονική Ομάδα του «ΟΑΣΙΣ»
Σε συνερ-
γασία με τον Οργανισμό Κατά των Ναρκωτικών ΟΚΑΝΑ.Τι ορίζουμε ως σχολική φοβία; Σίγουρα ο όρος δεν αναφέρεται στις πρώτες αρνητικές αντιδράσεις του παιδιού όταν πρωτοπηγαίνει στο σχολείο. Οι πρώτες αυτές αντιδράσεις του παιδιού ακόμη και όταν είναι έντονες εντάσσονται μέσα στα πλαίσια του φυσιολογικού ενστικτώδους φόβου που εκδηλώνουν τα παιδιά προς το άγνωστο και το καινούργιο.
Οι εκδηλώσεις αυτές μετά τις πρώτες εντυπώσεις και τη σωστή αντίδραση του οικογενειακού και εκπαιδευτικού περιβάλλοντος συνήθως υποχωρούν. Επίσης η σχολική φοβία δεν ταυτίζεται με διαταραχές συμπεριφοράς όπως η παραπτωματική συμπεριφορά και το σκασιαρχείο.
Η σχολική φοβία είναι μια μορφή αγχώδους διαταραχής της παιδικής ή εφηβική ηλικίας και συγκεκριμένα μορφή των διαταραχών του άγχους αποχωρισμού. Πρόκειται για έναν έντονο και ασαφή φόβο για το σχολείο και μπορεί να εκληφθεί ως μια συγκεκριμένη παιδική φοβία που εκδηλώνεται κατά τη σχολική ηλικία και θεωρείται, στην ιδιαίτερη σύστασή της, ως μια οξεία ψυχολογική διαταραχή. Υπάρχουν σύμφωνα με τον Kennedy δύο τύποι σχολικής φοβίας. Ο τύπος Ι παρατηρείται σε παιδιά μικρότερης ηλικίας και προκαλείται από γεγονότα πρόσφατα που συνέβησαν στο σχολείο. Ο τύπος ΙΙ συναντάται σε παιδιά μεγαλύτερης ηλικίας, είναι χρόνιος και εκφράζει γενικευμένο άγχος. Ένας άλλος διαχωρισμός της σχολικής φοβίας είναι σε Πρωτογενή και Δευτερογενή Σχολική Φοβία. Η Πρωτογενής συνίσταται στη φοβία που παρουσιάζουν τα παιδιά πριν ακόμη πάνε στο σχολείο και οφείλεται στο άγχος αποχωρισμού, σε διηγήσεις αρνητικές για το σχολικό περιβάλλον που ακούνε από το οικογενειακό ή κοινωνικό περιβάλλον ή σε σύνδεση που έχει γίνει από την οικογένεια του σχολείου με απειλές προς το παιδί. Η Δευτερογενής σχολική φοβία συνίσταται στη φοβία που παρουσιάζει το παιδί αφού έχει ήδη πάει στο σχολείο.
Συμπτωματολογία: Το παιδί που παρουσιάζει σχολική φοβία περισσότερο βασανίζεται από την έγνοια ότι πρέπει να εγκαταλείψει το σπιτικό περιβάλλον και όχι τόσο από ένα συγκεκριμένο φόβο για το σχολείο. Επειδή δυσκολεύεται να εκφράσει ή ακόμη και να συνειδητοποιήσει την πραγματική αιτία του φόβου του επικαλείται διάφορους λόγους για να παραμείνει στο σπίτι, λογικοφανείς δικαιολογίες που συνήθως δεν πείθουν τους οικείους του. Έτσι μπορεί να παραπονεθεί ότι υφίσταται κοροϊδία ή χειροδικία από τους συμμαθητές του, ότι ο δάσκαλος είναι πολύ αυστηρός κ.α. Τα μικρότερα παιδιά συχνά δεν παρέχουν καμία εξήγηση ως προς την απροθυμία τους για τη σχολική φοίτηση. Εκτός όμως από τη σιωπηρή άρνηση και τις αληθοφανείς ή και τις δικαιολογημένες ενίοτε αιτιάσεις και όταν απεγνωσμένα προσπαθούν να παραμείνουν στο σπίτι συχνά εκδηλώνουν και ορισμένα επαναλαμβανόμενα σωματικά συμπτώματα για τα οποία δεν συγκροτείται επαρκής ιατρική δικαιολογία. Τέτοια συμπτώματα μπορεί να είναι κοιλιακοί πόνοι, ναυτία, εμετός, διάρροια, ταχυκαρδία, πονοκέφαλος, δυσκολία στο φαγητό. Επίσης συχνά παρουσιάζουν ευερεθιστότητα, νευρικότητα, ανησυχία, κλάμα, δυσκολία στον ύπνο ή διαταραγμένο ύπνο. Τα συμπτώματα αυτά εξαφανίζονται αυτόματα μόλις το παιδί πάρει από τους γονείς του την πολυπόθητη άδεια παραμονής στο σπίτι ή την άδεια του δασκάλου να φύγει από το σχολείο. Η έναρξή της μπορεί να είναι αιφνίδια ή σταδιακή, το παιδί δηλαδή για μέρες ή και εβδομάδες αρχικά νιώθει άγχος, δυσφορία, αλλαγές στις συνήθειές του, αυτοπεριορίζεται στο σπίτι και τελικά αρνείται να πάει στο σχολείο.
Επιδημιολογικά χαρακτηριστικά: Συγκριτικά με άλλες ψυχολογικές διαταραχές της παιδικής και εφηβικής ηλικίας η σχολική φοβία έχει μικρή συχνότητα, περίπου 8% του συνολικού αριθμού παιδιών που απευθύνονται σε θεραπευτικά κέντρα , ενώ άλλοι θεωρητικοί θεωρούν ότι αντιστοιχεί περίπου στο 1% του σχολικού πληθυσμού. Η σχολική φοβία εμφανίζεται και στα δύο φύλα με μια ελαφρώς μεγαλύτερη συχνότητα στα κορίτσια. Επίσης είναι συχνότερη στα μοναχοπαίδια, στα τελευταία παιδιά στη σειρά γέννησης και στα πρωτότοκα. Παρουσιάζεται κυρίως στα παιδιά της μεσαίας τάξης, που η επιθυμία των γονιών για υψηλότερο κοινωνικό επίπεδο είναι εκδηλωμένη, καθώς και στα παιδιά των διανοουμένων. Το νοητικό επίπεδο των παιδιών που παρουσιάζουν σχολική φοβία είναι φυσιολογικό ή υψηλό.
Αιτιολογία: Δεν υπάρχει μια και μόνη αιτία που προκαλεί την σχολική φοβία. Πρόκειται για ένα πολυπαραγοντικό φαινόμενο και υπάρχουν πολλές διαφορετικές θεωρήσεις αυτού. Παρ’ όλη την πληθώρα των θεωρήσεων όλες εστιάζονται στο ρόλο των ενδο-οικογενειακών σχέσεων. Υπάρχουν 3 διαφορετικοί τύποι οικογένειας που μπορεί να προδιαθέσουν την παρουσίαση σχολειοφοβίας. 1) Ο τύπος της οικογένειας όπου υπάρχει μια υπερεπιεικής μητέρα και ένας παθητικός – απών πατέρας. 2) Ο τύπος της οικογένειας όπου υπάρχει μια υπερεξουσιαστική μητέρα και ένας παθητικός – απών πατέρας και 3) η οικογένεια όπου υπάρχει μια υπερεπιεικής μητέρα και ένας αυστηρός πατέρας. Εκτός από τους τύπους αυτούς της οικογένειας με τους συγκεκριμένους ρόλους πρόδρομο σχολικής φοβίας μπορεί να αποτελέσει και η οικογένεια που δεν έχει ξεκάθαρους ρόλους καθώς και αυτή στην οποία το παιδί έχει το ρόλο του γονεϊκού παιδιού, του παιδιού δηλαδή που παίρνει τη θέση ενός απόντα, συναισθηματικά ή πραγματικά γονιού. Επίσης συχνά παρουσιάζεται σε οικογένειες που οι γονείς διακατέχονται οι ίδιοι από φοβίες, πανικό, άγχος, ανασφάλεια και δεν έχουν ικανοποιήσει επαρκώς τις δικές τους ανάγκες ώστε να έχουν το δυναμικό να προσφέρουν υποστήριξη στο παιδί ώστε αυτό να εξελιχθεί ομαλά. Υπάρχει ομοφωνία στις διάφορες μελέτες ότι η σχολική φοβία δεν έγκειται στο φόβο του παιδιού να πάει σχολείο αλλά στο φόβο του παιδιού να φύγει από το σπίτι. Συχνά το παιδί φοβάται μήπως κατά τη διάρκεια της απουσίας του συμβεί κάτι κακό στην οικογένεια του και κυρίως στη μητέρα του.
Αντιμετώπιση: Για την αντιμετώπιση της σχολικής φοβίας σίγουρα δεν συνιστάται στους γονείς να αντιδράσουν με έντονο θυμό σ’ αυτήν τη συμπεριφορά του παιδιού, γιατί γρήγορα θα διαπιστώσουν ότι μ’ αυτήν την αντίδραση, όχι μόνο δεν πετυχαίνουν τίποτα, αλλά μπορεί και να φέρουν τα αντίθετα αποτελέσματα, απ’ αυτά που επιθυμούν. Όπως προαναφέραμε η αιτίαση της σχολικής φοβίας είναι σαφώς πολυπαραγοντική και πολυδιάστατή άρα και η αντιμετώπισή της θα πρέπει να πραγματοποιηθεί σε πολλά επίπεδα, ατομικό – παιδί, οικογενειακό, εκπαιδευτικό και κοινωνικό. Η βοήθεια που θα πρέπει να προσφερθεί μπορεί να είναι ψυχοθεραπευτική και με κύριο στόχο την ομαλή επιστροφή του παιδιού και προσαρμογή του στο σχολείο. Χρειάζεται να γίνει προσπάθεια μείωσης του άγχους του παιδιού, απομάκρυνσης του φοβικού ερεθίσματος και των ενοχλητικών συμπτωμάτων. Είναι απαραίτητη η καλή και στενή συνεργασία των γονέων με το θεραπευτή καθώς και με τους δασκάλους. Επίσης είναι χρήσιμο να διερευνηθούν οι σχέσεις και οι ρόλοι στην οικογένεια με σκοπό να γίνουν ξεκάθαροι και να ενισχυθεί στη συμμετοχή στην οικογένεια του γονέας ο οποίος είναι απών. Χρήσιμη είναι και η απεμπλοκή του παιδιού από ρόλους, μέσα στην οικογένεια, που δεν είναι ανάλογοι της ηλικίας.
Εν κατακλείδι για την αντιμετώπιση της σχολικής φοβίας χρειάζεται η έγκυρη ευαισθητοποίηση των γονιών, η άμεση θεραπευτική αντιμετώπιση του φαινομένου σε ατομικό και οικογενειακό επίπεδο καθώς και η καλή συνεργασία οικογένειας και εκπαιδευτικού συστήματος. Η αντιμετώπιση της σχολικής φοβίας ενός παιδιού μπορεί να γίνει η απαρχή για την δημιουργία στενότερων και ουσιαστικότερων σχέσεων μέσα στην οικογένεια και για την καλύτερη δυνατή συναισθηματική- εκπαιδευτική και κοινωνική εξέλιξη του παιδιού.
Το Κέντρο Πρόληψης Της Χρήσης Εξαρτησιογόνων Ουσιών Ν. Σερρών «ΟΑΣΙΣ» απευθύνει κάλεσμα στους γονείς που θέλουν να υποστηριχθούν στο γονεϊκό τους ρόλο, να ενισχυθούν στην οικοδόμηση ουσιαστικής επικοινωνίας με τα παιδιά τους, εφηβικής ή παιδικής ηλικίας, που θέλουν να συζητήσουν και να ανταλλάξουν εμπειρίες και συναισθήματα να συμμετάσχουν στις «ΟΜΑΔΕΣ ΓΟΝΕΩΝ» που πραγματοποιεί το Κέντρο. Για πληροφορίες και δηλώσεις συμμετοχής απευθυνθείτε στο τηλέφωνο:2321053222.
Διαβάστε επίσης:
- Εργασίες συντήρησης στην Ε.Ο. Θεσσαλονίκης-Σερρών - Κυκλοφοριακές ρυθμίσεις για 10 μέρες Eργασίες καθαρισμού του ερείσματος κατά μήκος της Ε.Ο. Θεσσαλονίκης – Σερρών πραγματοποιεί η Υποδιεύθυνση Τεχνικών Έργων της Μητροπολιτικής Ενότητας Θεσσαλονίκη...
- Με λαμπρότητα και περηφάνια η παρέλαση για την επέτειο απελευθέρωσης της πόλης των Σερρών Με λαμπρότητα και κάθε επισημότητα εορτάστηκε η 113η Επέτειος Απελευθέρωσης της πόλης των Σερρών από τον βουλγαρικό ζυγό. Με τις εκδηλώσεις κορυφώθηκαν οι πολυή...
- Δολοφονία Άγγελου: Ένοχος για ανθρωποκτονία από πρόθεση ο 16χρονος – Του επεβλήθη κάθειρξη 10 ετών Ένοχο για το αδίκημα της ανθρωποκτονίας από πρόθεση με ενδεχόμενο δόλο έκρινε το Τριμελές Δικαστήριο Ανηλίκων τον 16χρονο κατηγορούμενο για το θάνατο του 17χρον...
- Εκδικάζεται η έφεση των 30 μεταναστών που καταδικάστηκαν για τα επεισόδια στη δομή Κλειδί της Σιντικής Στο Εφετείο Σερρών εκδικάζεται την Παρασκευή, η έφεση που άσκησαν 30 μετανάστες, οι οποίοι είχαν καταδικαστεί σε πρώτο βαθμό για τα επεισόδια που σημειώθηκαν το...
- Ανακοίνωση Εμπορικού Συλλόγου για την ημέρα εορτασμού της Απελευθέρωσης των Σερρών Ο Εμπορικός Σύλλογος Σερρών ενημερώνει ότι τη Δευτέρα 29 Ιουνίου 2026, ημέρα εορτασμού της Απελευθέρωσης της πόλης των Σερρών, τα εμπορικά καταστήματα θα παραμε...
- Την Πέμπτη συνεχίζεται η δίκη για τη δολοφονία του 17χρονου στις Σέρρες Διεκόπη για την Πέμπτη, στις 2:00 το μεσημέρι η δίκη στο Τριμελές Δικαστήριο Ανηλίκων για τη δολοφονία του 17χρονου Άγγελου στις Σέρρες. Ο συνήγορος υπεράσπισης...
- Νοσοκομείο Σερρών: Διεθνής διαγωνισμός για προμήθεια μαγνητικού τομογράφου Tην προκήρυξη ανοικτού διεθνούς ηλεκτρονικού διαγωνισμού για την προμήθεια και εγκατάσταση ενός σύγχρονου μαγνητικού τομογράφου, συνολικού προϋπολογισμού 1.491....
- Η απάντηση του Υπουργείου στην ΑΔΕΔΥ Σερρών για το θέμα των διοδίων Πρώτη επίσημη απάντηση του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών για το ζήτημα των διοδίων της Εγνατίας Οδού στην Περιφερειακή Ενότητα Σερρών. Η Εκτελεστική Γραμ...
