Σέρρες 1913-2017: 104 χρόνια λευτεριά - Αφιέρωμα στην ιστορική επέτειο της πόλης (α’ μέρος)

Εκατόν τέσσερα χρόνια ελεύθερου βίου συμπληρώνει αύριο η πόλη των Σερρών. Σύμφωνα με το αφιέρωμα του δημοσιογράφου Τάκη Λεμπέση (sansimera.gr), οι μέρες του 1912- 1913 ήταν ιδιαίτερα κρίσιμες για την πόλη των Σερρών και την ευρύτερη περιοχή. Τα γεγονότα ήταν ιδιαίτερα συγκλονιστικά από τον Α’ Βαλκανικό πόλεμο και περιγράφονται στο α’ μέρος του αφιερώματος που παρουσιάζει σήμερα το «Ε.Β.».

Η ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΣΕΡΡΩΝ (α’μέρος)

Η πόλη των Σερρών και οι γύρω περιοχές βρίσκονταν υπό τον οθωμανικό ζυγό ήδη από το 1383, εβδομήντα χρόνια πριν από την άλωση της Κωνσταντινούπολης. Υπήρξε από τις πρώτες περιοχές της Ελλάδας που καταλήφθηκε από τους Οθωμανούς και μια από τις τελευταίες που ενσωματώθηκαν στον εθνικό κορμό, στις 29 Ιουνίου 1913.
Κατά την διάρκεια της Τουρκοκρατίας ,οι Σέρρες αναδείχθηκαν σε σπουδαίο εμπορικό και πνευματικό κέντρο με διεθνή ακτινοβολία. Η ονομασία «Αθήνα της Ανατολικής Μακεδονίας», που της είχε αποδοθεί, δεν απείχε και πολύ από την πραγματικότητα.
Οι κάτοικοι των Σερρών, στην πλειονότητά τους ελληνικής καταγωγής, ποτέ δεν έπαψαν να αγωνίζονται. Πρώτα να επιβιώσουν περισώζοντας από τον αφανισμό την γλώσσα και την θρησκεία τους και στην συνέχεια να αποτινάξουν τον τουρκικό ζυγό. Μεγάλη ήταν η συμβολή τους στην Εθνική Παλιγγενεσία με την εμβληματική φιγούρα του Εμμανουήλ Παππά και στον Μακεδονικό Αγώνα. Γενικά η ζωή των Σερραίων κατά την διάρκεια της Τουρκοκρατίας ήταν γεμάτη αίμα, δάκρυα και ανασφάλεια.

Οι Σέρρες στον Α΄ Βαλκανικό Πόλεμο

Την παραμονή των Βαλκανικών Πολέμων, που σήμαναν την ενσωμάτωση των Σερρών στο ελληνικό κράτος, η πόλη αριθμούσε 42.000 κατοίκους, από τους οποίους οι 22.000 ήταν ορθόδοξοι Έλληνες, οι 18.000 μουσουλμάνοι και οι 2.000 Εβραίοι. Στις 4 Οκτωβρίου του 1912 ξέσπασε ο Α΄ Βαλκανικός Πόλεμος με αντιπάλους από την μια πλευρά, την Ελλάδα, την Σερβία , το Μαυροβούνιο και την Βουλγαρία και από άλλη την θνήσκουσα Οθωμανική Αυτοκρατορία.
Ο ελληνικός στρατός πέρασε τα  ελληνοτουρκικά σύνορα στην Θεσσαλία με αντικειμενικό σκοπό την κατάληψη της Θεσσαλονίκης. Τον ίδιο στόχο είχαν και οι Βούλγαροι. Ήταν προφανές ότι όποιος έφτανε πρώτος θα έκανε δική του την «Νύμφη του Θερμαϊκού».
Στις 24 Οκτωβρίου του 1912, οι Τούρκοι εγκατέλειψαν τις Σέρρες υπό την πίεση των Συμμάχων και την επομένη , 25 Οκτωβρίου, εισήλθε στην πόλη από τους δρόμους του Νευροκοπίου και της Ζίχνης, η 2η Βουλγαρική Μεραρχία υπό τον συνταγματάρχη Θεοδωρώφ. Οι έλληνες κάτοικοι των Σερρών με το μητροπολίτη Απόστολο βγήκαν στον Αϊ Γιώργη και τους υποδέχτηκαν ως απελευθερωτές με τραγούδια και κωδωνοκρουσίες.
Ο Θεοδωρώφ δεν έμεινε καθόλου στην πόλη. Κάτω από άθλιες καιρικές συνθήκες βάδισε με τον στρατό του κατά της Θεσσαλονίκης, αλλά έφτασε λίγες ώρες μετά την κατάληψή της από τις ελληνικές δυνάμεις. Του επετράπη να παραμείνει στην πόλη και σε ανταπόδοση οι βουλγαρικές αρχές επέτρεψαν σε μια ελληνική επιλαρχία να μπει και να στρατοπεδεύσει στις Σέρρες.
Έτσι στις 31 Οκτωβρίου 1913 εισήλθε στην πόλη το Γ΄ Σύνταγμα Ιππικού με επικεφαλής τον αντισυνταγματάρχη Πιερράκο Μαυρομιχάλη. Ο σερραίος ιστορικός Πέτρος Πέννας, που ήταν παρών στην υποδοχή, έγραψε  ότι «η φρενίτις του ενθουσιασμού και του εθνικού παραληρήματος των Σερραίων ήταν άνευ προηγουμένου».
Ενθουσιώδη υποδοχή επεφύλαξαν οι Σερραίοι και στον διάδοχο του βουλγαρικού θρόνου Βόρι, που επισκέφτηκε τις Σέρρες στις 12 Νοεμβρίου, μαζί με τον αδελφό του Κύριλλο. Στις 25 Μαρτίου του 1913 οι Σερραίοι γιόρτασαν για πρώτη φορά την επέτειο της εθνικής εορτής . Ο μητροπολίτης Απόστολος τέλεσε δοξολογία στον μητροπολιτικό ναό, παρουσία πλήθους κόσμου, που πάλλονταν από πατριωτικό ενθουσιασμό.
Όμως οι πρώτες διενέξεις μεταξύ των συμμάχων για την διανομή των απελευθερωμένων εδαφών της Μακεδονίας, είχαν αρχίσει να διαφαίνονται, προτού ακόμα πέσει η τελευταία πιστολιά του πολέμου. Άτακτες ομάδες κομιτατζήδων και ανδρών του τακτικού βουλγαρικού στρατού προέβαιναν σε κάθε λογής εγκλήματα εναντίον του ελληνικού και τουρκικού πληθυσμού. Οι φόνοι, οι αρπαγές, οι διώξεις δασκάλων και παπάδων και το κλείσιμο σχολείων ήταν στην ημερησία διάταξη.
Οι Βούλγαροι επιθυμούσαν διακαώς να ενσωματώσουν τις περιοχές της Ανατολικής Μακεδονίας στο κράτος τους και προχωρούσαν στον εκβουλγαρισμό τους. Αντικειμενικοί τους στόχοι, η έξοδος στο Αιγαίο και η κατάληψη της Θεσσαλονίκης.

Αύριο, η συνέχεια του αφιερώματος με τις Σέρρες στον Β' Βαλκανικό Πόλεμο.